Gangubai Kathiawadi

Sparsh Hardik 05 April 2023 9.0

A fictional and glorified version, yet it communicates the emotions of that world effectively.

A fictional and glorified version, yet it communicates the emotions of that world...Read more

Hitesh Patadiya 03 May 2022 8.0

ગંગુબાઈ કાઠીયાવાડી સત્ય હકીકત પર આધારિત પુસ્તક પર આધારિત આ ફિલ્મની સફળતાના આધારમાં નક્કર મહેનત રહેલી છે. ફિલ્મ મેકિંગના વિવિધ પાસા પર ઝીણું કાંતવામાં આવે તો બધાં નહીં પણ મોટાભાગના પાસા ચમકી ઊઠે ખરાં. એમાં પણ પાછો જો અનુભવી, કુશળ અને ધૂની નિર્માતા હોય તો પરિણામ એક હદથી નીચું ના આવે. સંજય લીલા ભણશાલીની વધુ એક ક્લાસિક ફિલ્મે બોલીવૂડની સબળ ફિલ્મોની યાદીમાં એન્ટ્રિ પડાવી દીધી છે. આ વખતે સંપૂર્ણ સ્ત્રીપ્રધાન કહી શકાય તેવી ફિલ્મ રજૂ થઈ છે. જેમાં એક ખાસ સ્ત્રીના જીવનના વિવિધ શેડ પ્રદર્શિત કરતી પાત્રની સશક્ત ભુમિકા છે. જેનો લાભ આલિયા ભટ્ટને મળેલ છે. જે તેણે બે હાથે ગ્રહણ પણ કરેલ છે. મુખ્ય પાત્ર ગંગુબાઈનું પાત્ર ખૂબ સરસ રીતે ભજવાયું છે. આખી ફિલ્મ જોતી વખતે ઘણી વખત નક્કી નથી કરી શકાતું કે આલિયા ભટ્ટની છૂપી પ્રતિભા બહાર આવી છે કે પછી સંજય લીલા ભણશાલીએ આલિયા ભટ્ટ પાસેથી ઇચ્છિત કામ લીધું છે. એક વાત ચોક્કસ છે કે બંને પક્ષ દ્વારા ખૂબ મહેનત કરવામાં આવી છે. છળકપટથી દેહવ્યાપારના દલદલમાં ફસાયા બાદ નાયિકા માટે પરત ફરવાનો રસ્તો બંધ થઈ જાય છે. ધીમેધીમે દલદલને જ જીવન સ્વીકારીને દલદલમાં પણ ભળેલી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવાનું કામ સ્વપ્રેરણાથી શરૂઆતમાં લાગણીશીલતાથી અને ત્યારબાદ વિવિધ વ્યવહારું અને ચબરાકીભર્યાં નિર્ણયોથી પાર પાડવામાં આવે છે. જેના માટે અંગત નુકસાનની પણ પરવા કર્યાં વિના અન્યોની ખુશી અને હકને મહત્ત્વ આપતી સુ-દાનત ધરાવતી અબળામાંથી દલદલ રંગે પણ સબળા બનેલી ગંગુબાઈની જીવની રજૂ કરેલ છે. રિયલ લાઈફ ગંગુબાઈનું નામ "ગંગુબાઈ હરજીવનદાસ" હતું અને તે "ગંગુબાઈ કોઠેવાલી" તરીકે ઓળખાતી હતી. તે કાઠીયાવાડની હતી તેથી ફિલ્મનું નામ "ગંગુબાઈ કાઠીયાવાડી" રખાયું હોય તેમ જણાય છે. રિયલ ગંગુબાઈ માત્ર દેહવ્યાપારમાં જોડાયેલી સ્ત્રીઓના સામાજિક હક તથા સશક્તિકરણ માટે જાણીતી નહોતી. માફિયા ક્વિન તરીકેની પણ ઓળખ ધરાવતી હતી. આ ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ કે પ્લોટ લેખક હુસૈન ઝૈદીના પુસ્તક "માફિયા ક્વિન્સ ઓફ મુંબઈ"માં સામેલ વિગતોને આધારે લખાયેલ છે. છતાં ફિલ્મમાં ગંગુબાઈ તરફથી થતી માફિયાગીરીને ઝાઝું મહત્ત્વ નથી અપાયું. દેહવ્યાપારની બદનામ દુનિયામાં જીવાયેલી જિંદગી દર્શાવી હોવા છતાં નિર્માતા ડાયલોગ કે દૃશ્યોમાં અશ્લિલતાથી દૂર રહ્યા છે. એડિટીંગ આ ફિલ્મનું જમા પાસું ગણી શકાય. કોઈ રઘવાટ કે ભૂલ વિનાના સુંદર એડિટીંગથી સંતોષ થયો. સંજય લીલા ભણશાલીની ફિલ્મોમાં ભવ્ય સેટ નવાઈની વાત નથી. અહીં પણ પરિવેશને અનુરૂપ સેટ ઊભો કરીને શૂટીંગ કરવામાં આવ્યું છે. ગંગુબાઈના મકાનની અંદરના દૃશ્યોમાં ઝીણી ઝીણી વિગતોનું ધ્યાન રાખીને સચોટ અને ગળે ઊતરે તેવું બેકગ્રાઉન્ડ તૈયાર કરાયું છે. મકાન બહારના દૃશ્યો માટે મકાનનો રંગ, ગલી, ઝરૂખા વગેરે યોગ્ય રીતે દર્શાવાયા છે. તે જમાનાની ફિલ્મના કે જાહેરાતના પોસ્ટર વગેરે જરૂરિયાત મુજબ દર્શાવ્યા છે. ટૂંકમાં ડિટેલીંગ પર ધ્યાન આપ્યું છે છતાં સતત એક જ ગલી જોઈજોઈને ક્યારેક સેટ બનાવ્યો હોવાની અનુભૂતિ થઈ જ જાય છે. વધુ એક બાબત કહું તો અમુક દુકાનોનાં બોર્ડ અને બોર્ડનું લખાણ મને કુદરતી નથી લાગ્યું. જોકે આ ઝીણી બાબતની ફરિયાદ મને ઢગલો ફિલ્મોથી રહેતી આવી છે. ગીત અને સંગીત બંને સરસ છે. પરંતુ ઢોલીડા સિવાય કોઈ ગીત લાંબા સમય સુધી યાદ રહે તેમ નથી. ઢોલીડા ગીતમાં આલિયા ભટ્ટનો અંદાજ આકર્ષક છે. આખી ફિલ્મમાં આલિયા ભટ્ટનો અભિનય સતત છવાયેલો રહે છે. કારણ કે, તેણે સતત સંજોગો મુજબ પરિવર્તન રજૂ કરવું પડે છે. પાત્રની માગ મુજબ તેણે અવાજમાં પણ જરૂર હોય ત્યાં ભારેપણું આણ્યું છે. જે ખૂબ જ સંતોષજનક છે. આલિયાની કારકીર્દિનો અત્યારસુધીનો સર્વોચ્ચ અને યાદગાર અભિનય છે. અજય દેવગન મહેમાન કલાકાર તરીકે ઓછાં સમય માટે દર્શન આપે છે. જેમાં પોતાના ભાગે આવેલ કાર્ય હંમેશની જેમ સફળતાપૂર્વક સચોટ રીતે કરેલ છે. વિજય રાઝ, સીમા પાહવા, જીમ શરભ, શાંતનુ મહેશ્વરી વગેરે કલાકારોએ પણ કોઈ ઊણપ રહેવા નથી દીધી. વિજય રાઝનું રઝિયા નામનું પાત્ર છે તો રસપ્રદ અને સશક્ત પરંતુ ક્યારેક વધુ પડતું ચમકીલું જણાય છે. હુમા કુરેશીની એક માત્ર ગીતમાં રહેલી ઉપસ્થિતિ બંધબેસતી જણાય છે. આલિયાની ખાસ સખી તરીકે કમલીનું પાત્ર ભજવનાર ઇન્દિરા તિવારી પણ ઘણાં દૃશ્યોમાં સહજ અભિનયથી પ્રેક્ષકોનું ધ્યાન ખેંચે છે. ફિલ્મના ડાયલોગ ખૂબ જ રસપ્રદ અને અસરકારક રીતે લખાયા અને બોલાયા પણ છે. જે ફિલ્મને અંત સુધી આકર્ષક બનાવી રાખે છે. મોટાભાગનાં અસરકારક ડાયલોગ આલિયાના ભાગે આવ્યા છે. જે સચોટ ટાઇમીંગ સાથે રજૂ થયેલાં જણાય છે. શાળાના પ્રિન્સિપાલ સાથેની ચર્ચા હોય, પોલીસ સાથેની ચર્ચા હોય કે પત્રકાર સાથેની ચર્ચા હોય - દરેક પ્રસંગ માટે ખાસ ડાયલોગ લખાયા છે. જેમાં શિરમોર ગણી શકાય તેવા ડાયલોગ આઝાદ મેદાનની સભા દરમ્યાનના આલિયાના ભાષણમાં સામેલ છે તે ગણી શકાય. જેમાં આલિયાનું અલગ અને આકર્ષક રૂપ જોવા મળે છે. આ ભાષણમાં જ સમાજના ખાસ વર્ગના સંદર્ભે તકલીફ, હક, ફરિયાદ વગેરે સ્પષ્ટ રીતે રજૂ થયું છે. આલિયાની ઉંમર તથા શરીર સહજ નાજુકતા ક્યારેક પાત્રની ઉંમર સાથે મેચ ના થતી હોય તેમ સહેજવાર માટે લાગવા લાગે ત્યાં જ ડાયલોગ ડિલિવરી તેવા વિચારોને દબાવી દેવામાં સફળ રહે છે. ઘણાં દૃશ્યો કવિતા સમાન લયબદ્ધ સાબિત થયાં છે. ઉ.દા. તરીકે આલિયાને પ્રથમ વખત મકાનના દરવાજા બહાર ઊભી રાખવામાં આવે છે તે દૃશ્ય કે સીન, આલિયા અન્ય યુવતીને પિતાને સંબોધિને પત્ર લખી આપવાની શરૂઆત કરે છે અને એક પછી એક અન્ય યુવતીઓ વારાફરતી પોતાના મનની વાત વાક્ય રૂપે ઉમેરવા લાગે છે તે દૃશ્ય, શાંતનુ સાથે ગાડીમાં આવતું ગીત અને અમુક વાતચીતના દૃશ્યો વગેરે. વિજય રાઝના રઝિયા નામના પાત્રને સાઇડમાં રાખો તો અન્ય લગભગ તમામ પાત્રોનો પહેરવેશ અને મેકઅપ કે લૂક સચોટ જણાય છે. આલિયા એક સમય બાદ સફેદ સાડીમાં જ જોવા મળે છે, પણ જાજરમાન અને આકર્ષક જણાય છે. તેના આ લૂક અને અમુક ડાયલોગની તો સોશિયલ મીડિયા પર અનેક બાળકીઓ, યુવતીઓ કે મહિલાઓ દ્વારા નકલ કરતાં વીડિયો જોવા મળ્યા હતાં. ઝડપથી ટૂંકી વિગતો કહું તો. (૧) આલિયા ભટ્ટનો ધમાકેદાર વન વુમન શો. (૨) સંજય લીલા ભણશાળીની વધુ એક માસ્ટરપીસ ફિલ્મ (૩) સચોટ અને રસપ્રદ ડાયલોગનો મજેદાર સંપુટ (૪) ખામીઓ અલ્પ અને અનેક ગુણવત્તાસભર ખાસીયતો ધરાવતી ફિલ્મ. જોવી જોઈએ? હા, ચોક્કસથી. ફિલ્મ મેકિંગમાં જો તમામ પાસાઓ પર પ્રતિભાશાળી વ્યક્તિ કામ કરે, મુખ્ય કલાકાર ઉત્તમ અભિનય આપે, ઉચિત બેકગ્રાઉન્ડ દૃશ્ય અને બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક હોય, લગભગ તમામ કલાકારોનો ચોક્કસ સ્તર જાળવી રાખતો અભિનય હોય, રસાળતાથી સરકતો વાર્તાપ્રવાહ હોય અને વધુમાં સત્ય હકીકત પર આધારિત (ભલે સંપૂર્ણ નહીં પણ પાયો તો સત્ય ઘટનાક્રમોનો છે) ફિલ્મ હોય તો ના જોવાનું કોઈ કારણ મળશે?

ગંગુબાઈ કાઠીયાવાડી સત્ય હકીકત પર આધારિત પુસ્તક પર આધારિત આ ફિલ્મની સફળતાના આધારમાં નક્કર મહેનત રહેલી છે. ફિલ્મ મેકિંગના વિવિધ પાસા પર ઝીણું કાંતવામાં આવે તો બધાં નહીં પણ મોટાભાગના પાસા ચમકી ઊઠે ખરાં. એમાં પણ પાછો જો અનુભવી,...Read more