EK ANANYA MAITRI -MAHATMA ANE MEERA

Yashvant Thakkar 16 June 2022 10.0

મીરાં તો ગાંધીજીએ આપેલું નામ. મૂળ નામ મૅડેલિન સ્લૅડ. આ પુસ્તકમાં સોનલ પરીખે મીરાંબહેન વિશેની વાતો એક નવલકથાની રીતે રજૂ કરી છે. ગાંધીપ્રેમી ડૉ. ધનજંય શાહે ૨૦૧૫માં સોનલ પરીખને આ પુસ્તકના સર્જન માટે પ્રેરિત કર્યાં હતા. સોનલ પરીખ મીરાં બહેન વિશે બહુ ઓછું જાણતાં હતાં. એમણે મીરાં બહેન વિશે ઘણું વાંચન કર્યું. એમણે ગાંધીજી અને મીરાં બહેન વચ્ચેના પત્રવ્યવહાર પર આધારિત ‘બિલવેડ બાપુ’, મીરાં બહેનની આત્મકથા ‘ધ સ્પિરિટ્ઝ પિલિગ્રિમેજ’, ‘ધ સ્પિરિટ્ઝ પિલિગ્રિમેજ’નો વનમાળા દેસાઈએ કરેલો અનુવાદ ‘એક સાધિકાની જીવનકથા’ અને સુધીર કાકરે કરેલો અનુવાદ ‘મીરાં એન્ડ ધ મહાત્મા’, પૃથ્વીસિંહ આઝાદની આત્મકથા વગેરે પુસ્તકો વાંચ્યાં. એમણે મહાદેવભાઈની ડાયરીઓ પણ ઉથલાવી. એમણે એ ઉપરાંત ઇન્ટરનેટ પર પણ ખાંખાખોળા કર્યા અને સર્વ સેવા સંઘના વિડિયો ફૂટેજ પણ જોયાં. આમ, લેખિકાએ આ પુસ્તક પૂરતું સંશોધન કર્યા પછી લખ્યું છે. લેખિકાએ ૨ ઑક્ટોબર, ૨૦૧૭ના રોજ આ પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં લખ્યું છે : ‘મહાત્મા અને મીરાં – એક અનન્ય મૈત્રી’ મારી અનેક અજંપ રાત્રિઓનો પરિપાક છે. જે પણ વાંચ્યું તેના પ્રકાશમાં, જે પણ બન્યું છે તેને પાત્રો અને પરિસ્થિતિને પૂરા વફાદાર રહીને મેં મારી નજરે જોયું છે, મારી અંદર અનુભવ્યું છે અને કોરા કાગળમાં સાથે વંહેચ્યું છે. વાચકોને એ કેટલું સ્પર્શી શકે છે, તે તો તેઓ જ નક્કી કરશે. મૅડેલિન ભરતમાં આવવા નીકળી હતી તે વખતે ભારતની સ્થિતિ કેવી હતી, ગાંધીજી સાથે એની પ્રથમ મુલાકાત કેવી રહી, એને ગાંધીજીનું સાન્નિધ્ય કેટલું મળ્યું, એને ગાંધીજીના કેવા વ્યક્તિત્વનો પરિચય થયો, ગાંધીજીના નિર્ણયો મુજબ જીવવામાં એના પોતાના વ્યક્તિત્વ પર કેવી અસર થઈ, એના અને ગાંધીજી વચ્ચેના સંબંધ કેવો રહ્યો, આશ્રમમાં રહેવાનો એનો અનુભવ કેવો રહ્યો, એ આશ્રમમાં રહીને શું શું શીખી, ગાંધીજી સિવાય બીજા કયા કયા મહાનુભાવો સાથે એ સંપર્કમાં આવી, ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં અને ભારતના રાજકારણમાં એનો હિસ્સો કેવો રહ્યો, ભારતમાં એ ક્યાં ક્યાં જઈને રહી, સમાજસેવાના કેવાં કેવાં કાર્યો કર્યાં, સમાજસેવાના કાર્યો કરતી વખતે એને કેવાકેવા અનુભવો થયા, એનો ગાંધીજી સાથેનો પત્રયવહાર કેવો હતો, એનું અંતિમ જીવન કેવું હતું, નવલકથામાં લેખિકાએ આ વિશે આલેખન કર્યું છે. સ્વાભાવિક રીતે નવલકથામાં ગાધીજી વિશેનું આલેખન પણ થયું જ છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં આ એક વિશિષ્ઠ નવલકથા છે. કથા પર આધારિત એક સુંદર અને કળાત્મક ફિલ્મ પણ બની શકે એમ છે. નાની પણ મજાની નવલકથા.

મીરાં તો ગાંધીજીએ આપેલું નામ. મૂળ નામ મૅડેલિન સ્લૅડ. આ પુસ્તકમાં સોનલ પરીખે મીરાંબહેન વિશેની વાતો એક નવલકથાની રીતે રજૂ કરી છે. ગાંધીપ્રેમી ડૉ. ધનજંય શાહે ૨૦૧૫માં સોનલ પરીખને આ પુસ્તકના સર્જન માટે પ્રેરિત કર્યાં હતા. સોનલ પરીખ...Read more